Từ sự khâm phục và đồng cảm sâu sắc đối với Sergei Krikalev - một phi hành gia kiên trung - “người công dân Liên Xô cuối cùng”, tác giả Nguyễn Thành Trung - một kỹ sư đảng viên ngành Điện Việt Nam - gửi gắm những suy tư về công việc, về lý tưởng của Đảng và về khát vọng đưa dân tộc vươn mình trong kỷ nguyên mới.
Phi hành gia Sergei Krikalev.
Sergei Krikalev (sinh năm 1958) là phi hành gia, kỹ sư vũ trụ huyền thoại người Nga, ông từng xác lập kỷ lục thế giới về tổng thời gian sống và làm việc ở ngoài không gian (hơn 803 ngày). Ông được lịch sử nhắc đến với tên gọi đầy xúc động: “Người công dân cuối cùng của Liên Xô” vì đã kiên cường ở lại trạm vũ trụ Mir suốt 311 ngày đêm (1991-1992) giữa thời điểm Liên Xô tan rã. Trải qua hai thời kỳ Liên bang Xô Viết – Liên bang Nga, ông trở thành biểu tượng sáng ngời về tinh thần tận tụy, bản lĩnh kiên trung và là một trong số ít người vinh dự được trao tặng cả hai danh hiệu: Anh hùng Liên Xô, Anh hùng Liên bang Nga. Ngoài ra, ông còn được nhận Huân chương Lênin, Huân chương Công trạng Tổ quốc, Huân chương “Vì những đóng góp xuất sắc trong thám hiểm không gian”…cùng rất nhiều giải thưởng cao quý khác do Đảng và Nhà nước Liên Xô, Liên bang Nga trao tặng.
Kính gửi chú Sergei Krikalev - Anh hùng Liên Xô, Anh hùng Liên bang Nga, người mang tâm hồn của những vì sao và tinh thần cộng sản chân chính!
Cháu viết cho chú từ một nhà máy nhiệt điện tại Việt Nam – Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình, khi vừa kết thúc một ca trực đêm mùa đông, cái lạnh đang bao trùm lên những khu nhà xưởng. Chú kém bố cháu hai tuổi, nên cho phép cháu được gọi chú bằng danh xưng thân thương và gần gũi: Chú.
Chú Sergei Krikalev ơi, trong khoảnh khắc tĩnh lặng giữa ca khuya, nhìn những dãy thông số phức tạp hiện lên trên màn hình điều khiển và lắng nghe âm thanh của máy móc xung quanh mình, cháu bỗng nhớ đến chú – người đã lơ lửng 311 ngày đêm trên trạm vũ trụ Mir, giữa lúc biến động lịch sử khủng khiếp nhất diễn ra ở Liên bang Xô Viết những ngày cuối năm 1991. Chú ở trên cao, nhìn về Trái Đất - nơi đất nước Liên Xô vĩ đại đang trải qua những cơn đau chia cắt, còn cháu ở Việt Nam, nỗ lực giữ cho dòng điện không tắt để phục vụ nhân dân của mình. Hai thời kỳ, hai vị trí khác nhau, nhưng cháu tin rằng chúng ta gặp nhau ở cùng một điểm: trách nhiệm và sự tận hiến.
Trạm vũ trụ Mir của Liên Xô. Ảnh: wikipedia
1. “Khoảng lặng Mir” và bản lĩnh người cộng sản trước không gian vô tận: khi đạo đức và lý tưởng vượt lên trên sự sống cá nhân
Thưa chú Sergei Krikalev, câu chuyện về chú - một phi hành gia bị kẹt lại giữa không gian khi đất nước Liên Xô tan rã năm 1991 đã được toàn thế giới biết đến, lịch sử gọi chú là “Công dân Liên Xô cuối cùng” như một chút ngậm ngùi về thời cuộc. Nhưng với cháu, một kỹ sư trẻ và là một đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, chú là biểu tượng sáng ngời của đạo đức cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Chú có quyền rời bỏ trạm Mir để trở về mặt đất bằng tàu thoát hiểm, nhưng chú vẫn chọn ở lại vì chú hiểu: nếu chú đi, không còn bàn tay con người vận hành, bảo dưỡng, trạm sẽ bị bỏ hoang, thành tựu của nhân dân Xô Viết sẽ tan thành mây khói. Hành động chú bình thản chấp nhận ở lại trạm Mir là minh chứng hùng hồn nhất cho việc đặt lợi ích của tập thể, của quốc gia dân tộc lên trên sinh mệnh cá nhân. Chú biết rõ, mỗi ngày ở lại là một ngày cơ thể phải chịu đựng sự tàn phá của tia phóng xạ, của tình trạng teo cơ và sự suy giảm miễn dịch nghiêm trọng. Đó không đơn thuần là sự kiên trì của một nhà khoa học, đó là đạo đức mẫu mực của một người cộng sản. Chú đã chọn bảo vệ tài sản của nhân dân bằng chính sức khỏe và tính mạng của mình, sự bình thản của chú khi nhìn đất nước tan rã từ không gian không phải là sự vô cảm, mà là niềm tin sắt đá rằng: Dù thể chế của đất nước Nga có thể thay đổi, nhưng giá trị của lao động, tri thức và tình yêu thương con người trong lý tưởng xã hội chủ nghĩa là vĩnh cửu. Ngay cả Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng từng chia sẻ: ông vẫn luôn giữ gìn tấm thẻ đảng viên Đảng Cộng sản Liên Xô của mình và dành tình cảm trân trọng cho những tư tưởng cao đẹp của chủ nghĩa cộng sản. Vậy nên, cháu tin rằng dù lịch sử có thăng trầm, biến động ra sao, thì tấm lòng tận tụy và khát vọng về một xã hội công bằng, tốt đẹp vẫn luôn là sợi dây liên kết chúng ta.
Chú Sergei Krikalev kính mến, cháu được biết chú từng vinh dự được trao tặng Huân chương Lênin – phần thưởng cao quý mang tên vị lãnh tụ vĩ đại đã khai sinh ra nhà nước công nông đầu tiên trên thế giới. Nhìn vào tấm huân chương ấy, cháu lại bồi hồi nhớ đến Chủ tịch Hồ Chí Minh – Người con ưu tú nhất của dân tộc Việt Nam, Người cũng đã dành trọn cuộc đời để đi tìm ánh sáng trong bóng tối cho đất nước cháu.
Càng suy ngẫm cháu càng thấy có một sự tương đồng kỳ diệu giữa những nhân cách lớn, đó là tinh thần kiên cường và lòng nhân ái bao la. Nếu Lênin là người thắp ngọn đuốc cho nhân loại lao động, thì Hồ Chí Minh – người chiến sĩ cộng sản Nguyễn Ái Quốc năm xưa – cũng đã trải qua bao gian nguy, lặng lẽ nhưng đầy bền bỉ để tìm ra con đường cứu nước. Đúng như nhà thơ Tố Hữu đã viết: “Trăm thế kỷ trong tên Người: Ái Quốc/ Bạn muôn đời của thế giới đau thương”. Trước khi trở thành vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam, Bác Hồ của chúng cháu từng là người lao động bình thường, lặng lẽ làm những công việc vất vả nhất nơi xứ người – từ người phụ bếp dưới hầm tàu lênh đênh trên biển cả, đến người quét tuyết giữa mùa đông băng giá ở London, nước Anh. Người đã nếm trải cái lạnh tái tê, sự cô độc trong bóng đêm của tầng lớp lao động khổ cực để thắp lên ngọn lửa cứu nước.
Cháu thực sự xúc động khi thấy hình ảnh cao đẹp của Người đã không ngừng truyền lửa và được tái hiện ở những lớp người cộng sản thế hệ sau, như chú – một nhà khoa học đỉnh cao nhưng vẫn kiên trì với những công việc tỉ mỉ, thầm lặng giữa khoang tàu Mir lạnh lẽo, hay như chúng cháu - những người thợ điện Việt Nam đang miệt mài trong ca trực đêm giữa tiếng gầm vang của máy móc, để làm ra dòng điện thắp sáng muôn nhà. Tất cả chúng ta, dù ở vị trí nào, đều đang đi tìm ánh sáng từ trong bóng tối, lấy sự nhọc nhằn của bản thân để đổi lấy hơi ấm và niềm vui cho đồng bào. Đó chính là sự kế thừa đẹp đẽ nhất về đạo đức cách mạng: lao động không phải để vinh danh cá nhân, mà để phụng sự nhân sinh. Có lẽ chính cái lạnh của những ngày người thanh niên Nguyễn Ái Quốc bôn ba nơi đất khách năm xưa và cái lạnh của vũ trụ nơi phi hành gia Sergei Krikalev ở, đã hun đúc nên những trái tim cộng sản ấm nóng nhất.
Chú Sergei Krikalev kính mến, cháu thiết nghĩ rằng: lý tưởng cộng sản không phải là một bức tượng bất động, mà là một ngọn đuốc cháy mãi qua nhiều thời đại. Chú đã giữ ngọn đuốc ấy rực sáng giữa không gian và chúng cháu hôm nay sẽ giữ nó rực sáng trong những nhà máy điện tại Việt Nam. Khoảng cách giữa trạm Mir phiêu lưu trong vũ trụ và nhà máy nhiệt điện nơi cháu đang công tác không xa xôi như người ta vẫn tưởng, bởi chúng ta đều có chung một mệnh lệnh từ trái tim…
2. Những “phi hành gia nơi mặt đất” và mệnh lệnh từ trái tim
Chú Sergei Krikalev ơi, có lẽ ở Việt Nam, những người thợ điện chúng cháu là những người thấu hiểu sâu sắc nhất cảm giác của chú khi đối diện với máy móc và màn đêm thăm thẳm. Trong khi hàng triệu gia đình ngoài kia đang say giấc ngủ hay đang sum vầy ấm áp bên mâm cơm ngày Lễ, Tết, thì những người vận hành nhà máy nhiệt điện chúng cháu vẫn lặng lẽ bước vào ca kíp, bám sát các tổ lò máy, ăn ngủ cùng hệ thống thiết bị, liên tục theo dõi giao diện điều khiển DCS với hàng ngàn thông số nhiệt độ, áp suất, lưu lượng...Với chúng cháu, khái niệm “ngày nghỉ” hay “đêm hôm” dường như nhòa đi trước yêu cầu vận hành an toàn hệ thống.
Một ca trực vận hành tại phòng điều khiển trung tâm Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình. Ảnh: thaibinhtpc.vn
Có những đêm trực dài, nhìn qua khung cửa sổ nhà máy thấy ánh đèn thành phố xa xa rực rỡ, cháu chợt nhận ra mình và đồng nghiệp đang đi tìm ánh sáng trong màn đêm, giữ vững “huyết mạch năng lượng” cho Tổ quốc. Dù đôi khi lỗi hẹn một bữa cơm tất niên với gia đình, lỗi hẹn một chuyến đi chơi cùng con gái nhỏ, nhưng nỗi niềm riêng ấy không làm vơi đi tinh thần trách nhiệm. Bởi chúng cháu hiểu, sự hy sinh nhỏ bé của mình đổi lấy ánh sáng cho bệnh viện, trường học và những nhà máy, xí nghiệp khác. Đối với chúng cháu, được phục vụ Tổ quốc và nhân dân là niềm vinh dự lớn lao nhất cuộc đời. Và khi nhìn thấy thông số hệ thống điện ổn định, thấy kinh tế đất nước phát triển, cháu cảm thấy niềm vui ấy cũng rộn ràng, thiêng liêng chẳng khác gì ngày Tết.
Tinh thần lao động hăng say là vậy, nhưng nếu không có một “ngọn hải đăng tư tưởng” dẫn đường, liệu người thợ điện chúng cháu có thể bền gan giữa những đêm đông mưa rét hay những ngày nắng gắt cháy da? Chính những lúc khó khăn, gian khổ nhất, người đảng viên là cháu lại soi mình vào đường lối, tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam…
3. Từ trạm vũ trụ Mir đến “Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam”
Chú Sergei Krikalev kính mến, chú và những phi hành gia Liên Xô đã vươn tới đỉnh cao tri thức nhân loại không phải vì danh vọng cá nhân, mà vì khát vọng chinh phục vũ trụ để phục vụ hòa bình. Tinh thần ấy đang là nguồn cảm hứng mãnh liệt cho đất nước Việt Nam của cháu hôm nay.
Việt Nam của cháu đang bước vào một thời khắc lịch sử trọng đại: Kỷ nguyên mới – Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Đây không chỉ là một khẩu hiệu chính trị, mà là lời hiệu triệu trái tim của hơn 100 triệu dân. Sau nhiều thập kỷ Đổi Mới, với tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế đã được khẳng định, đất nước cháu đang chuẩn bị cho một cuộc bứt phá thần tốc để tiến cùng thời đại.
Trong tư duy của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay, đặc biệt là theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là đột phá chiến lược, là động lực chính để đưa đất nước vượt qua bẫy thu nhập trung bình. Đất nước cháu đang nỗ lực thực hiện Nghị quyết số 52-NQ/TW năm 2019 của Bộ Chính trị về chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và Nghị quyết số 57-NQ/TW năm 2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Thế hệ trẻ chúng cháu hiểu rằng, nếu chú và thế hệ của chú đã dùng trí tuệ để khai phá không gian, thì chúng cháu hôm nay phải dùng trí tuệ số để khai phá không gian sinh tồn mới cho dân tộc trên bản đồ kinh tế thế giới.
Tổng Bí thư Tô Lâm cùng các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước thăm khu trưng bày sản phẩm khoa học, công nghệ tại Hội nghị toàn quốc về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Ảnh: TTXVN
Trong nhiệm kỳ Đại hội XIV này, Đảng và nhân dân của cháu xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính để bứt phá. Thế hệ trẻ chúng cháu luôn nhìn về các phi hành gia Liên Xô như chú – những người bay vào vũ trụ không vì tiền bạc, mà vì khát vọng mở đường cho nhân loại – để học tập. Cháu hiểu rằng, dù là vận hành một trạm vũ trụ hay một nhà máy điện, nếu không có đạo đức cách mạng mẫu mực, không có tinh thần “mình vì mọi người”, thì công nghệ cũng chỉ là những khối thép vô tri.
Thưa chú Sergei Krikalev kính mến, trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) của cháu không đứng ngoài dòng chảy của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Ngành Điện của cháu tự hào về những bước tiến dài trong việc làm chủ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, từ việc vận hành những tổ máy nhiệt điện công suất lớn với công nghệ siêu tới hạn (Supercritical) đến việc triển khai mạnh mẽ hệ thống điều khiển số, giám sát từ xa.
Chuyển đổi số tại EVN không còn là mục tiêu trên giấy tờ mà đã hiện hữu trong từng quy trình vận hành. Ngành cháu đang ứng dụng Big Data, AI để dự báo phụ tải, sử dụng IoT để chẩn đoán sớm các hỏng hóc của thiết bị, bảo đảm hệ thống điện vận hành thông minh và tin cậy nhất. Việc làm chủ những hệ thống điều khiển phức tạp này đòi hỏi người kỹ sư đảng viên không chỉ có “bàn tay vàng” mà còn phải có “khối óc số”. Chúng cháu ngưỡng mộ những nhà khoa học Xô Viết năm xưa bao nhiêu, thì hôm nay càng quyết tâm bấy nhiêu để chứng minh rằng: Người Việt Nam hoàn toàn có đủ trí tuệ để quản lý những hệ thống năng lượng phức tạp nhất, đưa ngành Điện trở thành mũi nhọn trong bản đồ chuyển đổi số quốc gia.
Thưa chú Sergei Krikalev kính mến, cháu hiểu rằng bánh xe lịch sử đã lăn qua nhiều khúc quanh, bản đồ địa chính trị thế giới đã có nhiều thay đổi kể từ ngày chú bước ra khỏi khoang tàu Soyuz năm 1992. Có thể giờ đây, chú đang nhìn nhận thế giới bằng lăng kính của một nhà khoa học trung lập, điềm tĩnh, nhưng chú ơi, với dân tộc cháu – những người con của đất nước Việt Nam thủy chung và nghĩa tình – thì danh xưng “người cộng sản” và lý tưởng về một xã hội công bằng, bác ái vẫn luôn là một giá trị thiêng liêng, không hề mai một.
Đảng và nhân dân Việt Nam của cháu không bao giờ rời xa nền tảng Chủ nghĩa Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, bởi đó là “kim chỉ nam” đã được kiểm chứng qua máu và hoa hồng của lịch sử. Việt Nam của cháu vẫn tiếp tục hành trình đi lên chủ nghĩa xã hội, nhưng với một tâm thế mới, một tư duy mới: sáng tạo hơn, thực tiễn hơn và quyết liệt hơn. Sự kiên trung với con đường đã chọn được khẳng định không phải bằng những khẩu hiệu khô cứng, mà bằng sức mạnh của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, bằng cuộc cách mạng chuyển đổi số và bằng khát vọng về một “Kỷ nguyên vươn mình” – nơi mỗi người dân đều được thụ hưởng thành quả của sự phát triển. Chuyển đổi số hay hiện đại hóa ngành Điện mà chúng cháu đang thực hiện, suy cho cùng cũng là để hiện thực hóa ước vọng của Bác Hồ: làm sao cho dân ta “ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành”. Chúng cháu đi làm ca kíp, không nghỉ Lễ, Tết, chịu đựng nắng gắt mưa giông chính là để giữ gìn thành quả ấy. Đó là niềm tự hào sâu sắc và sự kế tục trung thành con đường vinh quang của những bậc tiền bối như chú và các thế hệ cha anh đã hy sinh xương máu cho hòa bình hôm nay.
Chú Sergei Krikalev ơi, niềm tự hào về quá khứ ấy không làm chúng cháu ngủ quên, mà trái lại, nó trở thành bệ phóng để thế hệ đảng viên trẻ EVN hôm nay tự tin làm chủ khoa học kỹ thuật...
4. Xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa “vừa hồng vừa chuyên” trong dòng chảy cách mạng công nghiệp 4.0
Chú Sergei Krikalev ơi, nhìn vào cuộc đời của chú, cháu hiểu thêm về định nghĩa con người mới xã hội chủ nghĩa mà Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng mong đợi: “Vừa hồng vừa chuyên”. “Chuyên” là trình độ bậc thầy của chú trong việc vận hành trạm Mir, “Hồng” là trái tim rực cháy lý tưởng, là lòng trung thành tuyệt đối với nhân dân. Ở Việt Nam, Kết luận số 01-KL/TW ngày 18/5/2021 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị khóa XII “Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” đang thấm sâu vào từng chi bộ. Chúng cháu học tập thế hệ đi trước như chú chính là học cách rèn luyện đạo đức cách mạng: cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, như lời Bác Hồ đã dạy.
Trong môi trường nhà máy nhiệt điện của cháu, chuyển đổi số không chỉ là áp dụng phần mềm, mà là sự thay đổi trong tư duy làm việc: tường minh hơn, hiệu quả hơn và trách nhiệm hơn. Cháu luôn tự nhủ, nếu mình làm việc cẩu thả, dòng điện bị gián đoạn, thì không chỉ máy móc dừng lại, mà là bệnh viện, trường học và niềm tin của nhân dân sẽ bị tổn thương. Đó là lý do dù trong đêm tối mù mịt, mưa rét tái tê, cháu vẫn giữ vững vị trí trực. Cháu soi mình vào chú để thấy khó khăn của cháu chỉ là giọt nước so với đại dương thử thách mà chú đã vượt qua.
Thưa chú Sergei Krikalev, có một khía cạnh trong cuộc sống của chú trên trạm Mir mà cháu vô cùng khâm phục, đó là kỷ luật thép trong việc thực hành tiết kiệm. Ở nơi cách mặt đất hàng trăm cây số, cháu hiểu rằng chú và các đồng nghiệp phải trân quý từng giọt nước, từng khẩu phần ăn, và đặc biệt là từng đơn vị năng lượng nhỏ nhất. Sự lãng phí trong không gian không chỉ là một sai lầm, mà còn là mối đe dọa đến sự sinh tồn.
Từ góc nhìn ấy, cháu lại soi rọi vào công việc hằng ngày của mình với tư cách là một Trưởng ca tại Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình. Dù ở mặt đất, nhưng ngành Điện của cháu cũng đang bước vào một cuộc chiến bền bỉ để bảo vệ nguồn tài nguyên quốc gia. Cháu cùng các đồng nghiệp luôn trăn trở, không ngừng tìm tòi những giải pháp sáng kiến nhằm tối ưu hóa từng chút điện tự dùng cho nhà máy.
Điển hình như vừa qua, chúng cháu đã triển khai thành công giải pháp cài đặt bổ sung logic để giảm thời gian vận hành các bơm vận chuyển nước ngưng. Có thể với nhiều người, việc dừng bớt một động cơ công suất vài chục kW chỉ là con số nhỏ, nhưng với ngành cháu, đó là kết quả của sự đổi mới, sáng tạo và tinh thần trách nhiệm cao độ. Những nỗ lực thầm lặng ấy chính là cách chúng cháu góp viên gạch nhỏ để xây dựng đất nước trong kỷ nguyên mới.
Hơn thế nữa, đây cũng chính là biểu hiện sinh động, cụ thể nhất của việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại. Đảng của cháu luôn khắc ghi lời dạy của Người: người đảng viên cộng sản phải luôn giữ trọn đức tính “Cần, Kiệm, Liêm, Chính”. Với cháu, tiết kiệm không phải là hà tiện, mà là sự trân trọng mồ hôi nước mắt của nhân dân, là đạo đức của người thợ điện đang ngày đêm giữ gìn ánh sáng cho Tổ quốc.
Thưa chú Sergei Krikalev, cháu được biết, cứ mỗi dịp ngày 12 tháng 4 hàng năm – Ngày Vũ trụ, trên khắp nước Nga lại rực rỡ cờ hoa kỷ niệm chuyến bay huyền thoại của Yuri Gagarin. Nhìn những dòng người trẻ tuổi đặt hoa dưới chân đài kỷ niệm Gagarin hay Korolev, cháu vô cùng xúc động bởi sức sống mãnh liệt của niềm tự hào dân tộc qua các thế hệ. Đó không chỉ là kỷ niệm một kỳ tích khoa học, mà là cách nước Nga truyền lửa khát vọng dẫn đầu cho thế hệ mai sau.
Các phi hành gia của Tập đoàn vũ trụ quốc gia Nga (Roscosmos): Sergei Mikayev, Sergei Kud-Sverchkov, Andrey Fedyayev gửi lời chào và lời chúc đến Việt Nam từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) nhân dịp kỷ niệm 65 năm kể từ khi con người lần đầu tiên du hành vũ trụ (12/4/1961 - 12/4/2026). Ảnh minh họa: baobacninhtv.vn
Tại Việt Nam, tuổi trẻ chúng cháu cũng mang trong mình một niềm tự hào về lịch sử chinh phục vũ trụ của thế hệ cha anh. Chúng cháu không bao giờ quên dấu mốc năm 1980, khi người con ưu tú của đất nước cháu – Anh hùng Phạm Tuân – đã cùng người đồng chí Liên Xô Viktor Gorbatko bay vào vũ trụ. Hình ảnh người Châu Á đầu tiên bay vào không gian trên con tàu Soyuz của Liên Xô đã trở thành biểu tượng bất diệt cho tình hữu nghị Việt - Xô và là bằng chứng thép rằng người Việt Nam có đủ bản lĩnh để vươn tới những đỉnh cao xa xôi nhất.
Từ chuyến bay lịch sử ấy đến kỷ nguyên vươn mình của dân tộc hôm nay, ngọn lửa đam mê khoa học trong lòng tuổi trẻ Việt Nam chưa bao giờ tắt. Nếu ngày ấy Anh hùng Phạm Tuân mang khát vọng hòa bình của một dân tộc vừa bước ra khỏi chiến tranh lên vũ trụ, thì ngày nay, thế hệ chúng cháu đang mang khát vọng thịnh vượng vào công cuộc chuyển đổi số, vào việc vận hành những nhà máy điện hiện đại. Chúng cháu nhìn vào tinh thần của các chú và các bậc tiền bối để hiểu rằng: Chỉ có làm chủ khoa học kỹ thuật, chúng ta mới có thể làm chủ vận mệnh dân tộc và đóng góp thực sự cho hạnh phúc của nhân loại.
Thưa chú Sergei Krikalev, câu chuyện Anh hùng Phạm Tuân là minh chứng sống động về tình cảm son sắt và sự giúp đỡ nhiệt tình mà Liên Xô dành cho Việt Nam. Không chỉ trên “bầu trời”, sự giúp đỡ ấy còn ở “mặt đất”, tình hữu nghị giữa hai dân tộc chúng ta luôn được thắt chặt theo năm tháng, kết tinh thành những tượng đài sừng sững giữa đất trời Việt Nam...
5. Tình hữu nghị Việt - Xô, Việt - Nga vượt qua bão táp lịch sử, bền chặt theo năm tháng
Thưa chú Sergei Krikalev, viết cho chú về ngành Điện, cháu không thể không nhắc đến một biểu tượng rực rỡ, một “đứa con cưng” của tình hữu nghị Việt - Xô đã thắp sáng cả đất nước cháu trong những năm tháng gian khó nhất: Thủy điện Hòa Bình.
Người dân Việt Nam chúng cháu mãi mãi ghi nhớ hình ảnh hàng nghìn chuyên gia Liên Xô đã rời xa gia đình, băng qua nửa vòng trái đất để đến với dòng sông Đà hung dữ. Các cô chú đã đổ mồ hôi, thậm chí có cả những người đã nằm lại mãi mãi nơi đại ngàn để giúp chúng cháu chinh phục dòng sông, bắt “thủy quái” phải phục vụ con người. Công trình ấy không chỉ là nguồn năng lượng khổng lồ, mà còn là một trường học lớn về khoa học kỹ thuật và tinh thần cộng sản quốc tế vô tư, trong sáng.
Từ nền tảng Thủy điện Hòa Bình năm xưa, tình hữu nghị Việt - Xô đã chuyển mình thành mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt - Nga bền chặt hôm nay. Chúng cháu vẫn đang cùng các chuyên gia Nga hiện đại hóa hệ thống điện, hợp tác trong các dự án năng lượng trọng điểm và chuyển giao công nghệ số. Sợi dây liên kết giữa hai dân tộc không chỉ nằm ở những con số tăng trưởng, mà còn nằm ở ký ức về những bàn tay Việt - Nga cùng nắm chặt trên công trường, ở khát vọng chung về một thế giới hòa bình và phát triển.
Việt Nam và Nga chính thức cam kết hợp tác phát triển điện hạt nhân, tháng 3 năm 2026. Ảnh minh họa: moit.gov.vn
Cháu tin rằng, dù là trạm vũ trụ Mir của chú hay đập thủy điện Hòa Bình của chúng cháu, tất cả đều là những nhịp cầu kết nối quá khứ vinh quang với tương lai rạng rỡ. Trong “Kỷ nguyên vươn mình” của Việt Nam, nhân dân trên đất nước cháu vẫn luôn trân trọng tình bạn thủy chung với nước Nga, coi đó là một trong những nguồn động lực quan trọng để đất nước cháu tự tin bước vào kỷ nguyên của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.
Có một sự trùng hợp kỳ diệu mà cháu luôn muốn chia sẻ với chú: Trạm vũ trụ mà chú đã dành trọn tâm huyết để vận hành mang tên “Mir” – trong tiếng Nga có nghĩa là “Hòa bình”. Và thật xúc động thay, công trình thủy điện lớn nhất thế kỷ XX của Việt Nam cũng mang cái tên đầy khát vọng ấy: Thủy điện Hòa Bình. Hai chữ “Hòa bình” thật đẹp biết bao, đó là điều vô cùng quý giá và thiêng liêng mà bao thế hệ cha anh đã hy sinh không tiếc máu xương để gìn giữ. Cháu tin rằng, những người lính Hồng quân Liên Xô và những người lính Bộ đội Cụ Hồ năm xưa sẽ mỉm cười khi thấy thế hệ hôm nay đang viết tiếp bản hùng ca “Hòa bình” – từ mặt đất lên tới những vì sao.
Sứ mệnh của chúng ta là bảo vệ thành quả mà các bậc tiền bối đã giành lấy bằng cả cuộc đời, để thế giới này mãi mãi là một thế giới của sự sống, của tình hữu nghị và của ánh sáng vĩnh cửu…
6. Ánh sáng tư tưởng của Đảng – Ánh sáng của niềm tin bất diệt
Thưa chú Sergei Krikalev, trong những đêm trực tại nhà máy, khi nhìn lên bầu trời xa xăm nơi có trạm vũ trụ Mir mà chú từng vận hành, cháu lại bồi hồi nhớ đến những câu thơ đầy kiêu hãnh của nhà thơ lớn Việt Nam - Tố Hữu:
“Cảm ơn Đảng của chúng ta, Đảng làm ra ánh sáng
Người chưa đưa ta lên được sao Kim.
Nhưng đã cho ta một linh hồn và một trái tim
Biết lẽ phải, biết yêu thương, căm giận
Biết đi tới và làm nên thắng trận!”
Chú ơi, khi viết những dòng này vào năm 1968, đất nước cháu còn đang trong khói lửa chiến tranh, việc đặt chân lên “sao Kim” hay chinh phục vũ trụ như Liên Xô lúc bấy giờ vẫn còn là một giấc mơ xa vời. Nhưng đúng như ý thơ ấy, Đảng Cộng sản Việt Nam đã làm được một điều vĩ đại hơn cả những kỳ tích công nghệ: Đó là bồi đắp cho dân tộc cháu một “linh hồn” và một “trái tim” cộng sản.
Chính trái tim biết lẽ phải và yêu thương ấy đã giúp chúng cháu hiểu rằng, dù trình độ khoa học kỹ thuật của dân tộc cháu có thể chưa vươn tới những vì sao xa xôi như các chú, nhưng dân tộc cháu có sức mạnh của niềm tin để đi tới và làm nên những thắng lợi trong cuộc đời thực tại. Đảng đã cho con người Việt Nam “ánh sáng của tư tưởng” để nhận diện đúng - sai, để biết bảo vệ công lý và để bền gan vững chí trên con đường đã chọn.
Ngày nay, trong “Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, đất nước cháu không còn chỉ mơ về sao Hỏa, sao Kim, với sự dẫn dắt của Đảng, với tinh thần tự lực tự cường và sự hỗ trợ từ những nền tảng tri thức mà thế hệ của các chú đã khai mở, Việt Nam đang từng bước chinh phục những đỉnh cao mới của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Chúng cháu tin rằng, khi một dân tộc đã có “linh hồn và trái tim” đúng nghĩa, thì không có hành tinh nào là quá xa, không có mục tiêu nào là không thể chạm tới.
Sau tất cả những chia sẻ từ đáy lòng, cháu nhận ra rằng: Dù chúng ta có phải làm việc trong bóng đêm mịt mù của vũ trụ hay giữa những đêm đông rét mướt của nhà máy điện, thì có một thứ ánh sáng chưa bao giờ tắt trong tâm hồn người cộng sản. Đó chính là Ánh sáng của tư tưởng.
“Cảm ơn Đảng của chúng ta, Đảng làm ra ánh sáng” - Thứ ánh sáng ấy kỳ diệu lắm chú ạ! Nó không được phát ra từ những bóng đèn sợi đốt hay những vì tinh tú, mà nó rực cháy từ niềm tin vào tương lai tươi đẹp của nhân loại, vào hạnh phúc của nhân dân. Chính luồng sáng mãnh liệt này đã giúp Bác Hồ vượt qua bóng đêm của chốn lao tù, giúp chú vượt qua sự cô độc giữa vũ trụ mênh mông, và giúp chúng cháu – những người đảng viên trẻ – luôn giữ được đôi mắt tinh anh, đôi tay vững chãi trước mọi áp lực tinh thần.
Bóng tối của thiên nhiên hay những gập ghềnh của lịch sử chỉ là tạm thời, còn ánh sáng của chân lý Mác – Lênin, của tư tưởng Hồ Chí Minh là trường tồn và bất diệt. Nó là sợi dây vô hình nối tiếp từ thế hệ của chú đến thế hệ của cháu, và sẽ còn rực rỡ hơn nữa trong “Kỷ nguyên vươn mình” mà dân tộc Việt Nam đang hướng tới. Khi chúng ta sống và làm việc vì mọi người, ta không còn sợ hãi bóng tối, bởi chính ta đã trở thành một phần của ánh sáng ngày mai.
Chú Sergei Krikalev ơi, mỗi kilowatt điện mà chúng cháu phát lên lưới không chỉ mang theo năng lượng vật lý, mà nó mang theo cả niềm tin của Đảng và khát vọng của nhân dân. Sự đồng điệu giữa một phi hành gia Liên Xô và một kỹ sư điện Việt Nam chính là ở chỗ: Chúng ta đều là những người thắp sáng. Chú thắp sáng ước mơ chinh phục vũ trụ của nhân loại, còn chúng cháu thắp sáng từng nếp nhà, từng công xưởng trên “dải đất hình chữ S” thân yêu. Khi dòng điện hòa vào lưới, khi ánh sáng tràn ngập khắp mọi miền quê hương, đó chính là lúc lý tưởng cộng sản trong cháu trở nên hữu hình và sống động hơn bao giờ hết.
Chú Sergei Krikalev kính mến!
Lá thư này có thể sẽ không bao giờ tới được tận tay chú, nhưng nó đã được viết bằng tất cả sự chân thành của một người trẻ đang khao khát cống hiến. Cháu xin hứa với chú, với lý tưởng Đảng mà cháu đã tuyên thệ dưới cờ đỏ búa liềm: Cháu sẽ sống và làm việc như một “phi hành gia” tại nhà máy nhiệt điện này. Cháu sẽ không ngừng học tập để làm chủ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chuyển đổi số, để góp phần nhỏ bé của mình vào Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Sức mạnh của chúng cháu không đến từ vũ khí, mà đến từ niềm tin vào chính nghĩa và tình yêu thương đồng chí, đồng bào. Chủ nghĩa xã hội trong tim cháu là ánh sáng rực rỡ hơn cả mặt trời mọc 16 lần một ngày trên trạm Mir. Cháu sẽ giữ vững ngọn lửa ấy và sẽ truyền lại cho thế hệ tiếp theo, như cách mà chú đã giữ cho trạm Mir tỏa sáng giữa màn đêm vũ trụ.
Kính chúc chú luôn mạnh khỏe và luôn giữ mãi ngọn lửa trong tim.
Chào thân ái và quyết thắng!
Cháu Nguyễn Thành Trung - người kỹ sư vận hành nhà máy điện, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.